نقش نمايندگان در تنظيم بودجهِ متوازن

از يادمان نرفته است كه در بعضي سالها، در قانون بودجه، طرحهائي به تصويب مي رسيد و پشتوانهِ اعتباري پيدا مي كرد كه هيچ همخواني با منافع ملّي نداشت و به زيان يك يا چند استان تنها منافع استاني ذينفوذ و نورچشمي را تأمين مي كرد و يا در مواردي حذف اعتباراتي از لايحهِ بودجه به تأييد برخي نمايندگان مي رسيد كه قرار بود مشكلي اساسي از موكلين همان نمايندگان را حل كند.
براي مورد اوّل مي توان از تصويب مكرّر طرحهاي انتقال آب كارون به استانهاي كويري نام برد كه با حضور نمايندگان استانهائي همچون خوزستان و چهار محال و بختياري انجام مي شد و عليرغم وجود اسناد و مدارك علمي متقن در زيانبار بودن اينگونه طرحها براي كشور، اقدام مؤثّري جهت رد و حذف آنها از سوي اين نمايندگان صورت نمي گرفت. براي مورد دوم نيز مي توان از حذف اعتبار مقابله با ريزگردها نام برد كه بارها مورد انتقاد رئيس سازمان محيط زيست قرار گرفت و مشاركت نمايندگان استانهاي درگير با ريزگردها در حذف اين اعتبارات و بي تفاوتي آنها را در اين مورد دستاويزي براي توجيه كمكاري خود قرار داد. ‌
همين دو نمونه كافي است تا معلوم شود كه بي تفاوتي نمايندگان در تنظيم بودجه كلّ كشور و عدم مشاركت آنها در فرايند بررسي و تصويب آن در مجلس، مي تواند چه آثار زيانبار و دراز مدتي ببار آورد.
ناگفته نماند كه فرايند تهيه و تنظيم بودجه طبق قانون با ابلاغ بخشنامهِ بودجه توسط دولت آغاز مي شود و دستگاههاي دولتي در بخشها و شهرستانها بر اساس ضوابط تعيين شده در بخشنامه ابلاغ شده، بودجه خود را تنظيم كرده و جهت تلفيق در برنامه استاني به شوراي برنامه ريزي استان ارائه مي دهند كه در تمام اين مراحل و به ويژه هنگام بحث و بررسي پيرامون برنامه هاي پيشنهادي در شوراي برنامه ريزي استان، نمايندگان مجلس حضور دارند و از نيازهاي متنوّع مناطق مختلف استان مطلع مي شوند، ليكن انحراف در برنامه پيشنهادي استان زماني رخ مي دهد كه پيشنهادات به سازمان برنامه و بودجهِ مركز ارسال مي شود و در حين تلفيق برنامه هاي استانها در مركز ممكن است بنا به تشخيص يا تحت نفوذ، اولويتهائي جابجا شود و آنچه در نهايت به عنوان لايحهِ بودجه به مجلس ارائه مي شود با آنچه از استان پيشنهاد شده متفاوت باشد. در اينجا است كه حضور فعّال نمايندگان چه در كميسيون تلفيق و چه در كميسيونهاي تخصّصي و چه به عنوان تغذيه كنندگان اعضاي اين كميسيونها ضرورت پيدا مي كند تا مثلاً نمايندگان خوزستان و چهار محال و بختياري خود به عاملي جهت تصويب طرحهاي انتقال آب كارون و يا حذف اعتبارات طرح مبارزه با پديده ريزگردها تبديل نشوند بلكه بالعكس با پافشاري بر مواضع اصولي خود و توجيه ديگر نمايندگان از تصويب بودجه اي نامتوازن و تحميل خسارت بر كشور جلوگيري كنند.
موسوي زاده