خشک سالی، واقعیتی انکار ناپذیر و تهدیدی قابل مدیریت!

اظهارات غیرمستند در مورد میزان بارندگی در سال آبی جاری و وفور نسبی بارشهای اردیبهشت ماه، شاید این توهّم را در اذهان ایجاد کرده باشد که کشور امسال از خطر خشکسالی نجات یافته و برای هر سه بخش کشاورزی و صنعتی و شرب، تنگنائی وجود نخواهد داشت،  لیکن واقعیت این است که همچنان تا رسیدن به میانگین طولانی مدّت بارندگی فاصله طولانی است و خشک سالی تقریباً تمام مناطق کشور را تهدید می کند، تهدیدی که اگرچه مدیریت آب کشور بیشترین مسئولیت را برای مقابله با آن به عهده دارد امّا مردم نیز در گذر از این مشکل و مقابله با این تهدید می توانند نقش آفرین باشند.

امروزه خشكسالي را نيز مانند هر حادثه طبيعي ديگر مي توان شناخت و مديريت كرد و با تدبير و بهره گيري از روش هاي علمي و توانائيهاي فكري كه خداوند به بشر ارزاني كرده، خطرات و زيان هاي آن را كاهش داد. در مرحلۀ اوّل باید پذیرفت كه برخلاف تصوّر، امسال نیز بیشتر استانها با كاهش نزولات آسماني و خشکسالی روبرو هستند و لذا بايد تدابير لازم جهت مقابله با آن صورت گیرد، اطلاع رساني در اين مورد نيز بايد به درستي و با هماهنگي انجام شود و بدون ايجاد دلهره در مردم از آنان براي همراهي با برنامه هاي دفاعي دستگاه هاي ذيربط، كمك خواسته شود و همزمان براي تدوين و اجراي طرح هائي همچون اصلاح شیوۀ آبیاری در بخش کشاورزی که مصرف کنندۀ بیش از ۹۰ درصد آب کشور است، و ذخيره سازي بيشتر و بهتر نزولات آسماني و آب هاي جاري، كه مي تواند عوارض و خسارات ناشي از خشكسالي ها را كاهش دهد، تلاش شود.

خشكسالی متمادی سالهای اخیر نشان داد كه اولا در كشور برای تامین آب كشاورزی از طریق شبكه های آبیاری، هنوز كار زیادی صورت نگرفته است و بخش عمده ای از كشاورزی ما دیمی است و تمامی برنامه‌ریزیها در زمینه كشاورزی و از جمله طرح های خودكفایی محصولات كشاورزی موكول و مشروط به نزولات آسمانی است و ثانیا علی‌رغم اعتقاد همگانی بر اتلاف بسیار زیاد آب از طریق سیستم های آبیاری موجود و شعارهایی كه بر ضرورت ایجاد شبكه های آبیاری تحت فشار و قطره ای داده می شود، كار چندانی در این مورد انجام نشده است و لذا ضروری است تا قبل از خروج از شرایط سخت خشكسالی و با درك عمیق مشكلِ قرار داشتن در منطقه ای خشك، و به جبران فرصتهای ازدست‌رفته برای ایجاد مصونیت در مقابل خشكسالی، طرح هائی همچون ایجاد شبكه های آبیاری تحت فشار و قطره ای، آبخیزداری و مانند آن با جدیت و سرعت اجرا شود.  استفاده صحيح و جدي از ابزارهاي پيشرفته علمي در پيش بيني آب و هوا، مديريت صحيح نزولات آسماني و ذخائر پشت سدها در سراسر كشور و جلوگيري از هدر رفتن آب نيز مي تواند آسيب پذيري كشور را در برابر خشكسالي به حداقل برساند.

موسوی زاده