مرحله اي مهم در تكامل نهضت ملّت ايران

سي ام تير ماه سالروز قيام مردمي سال ۱۳۳۱ است كه با هدف عزل قوام السلطنه نخست وزير جديد شاه و بازگرداندن مصدق به نخست وزيري صورت گرفت. قيامي كه در زنجيرهِ تكاملي نهضت ضدّاستبدادي و ضدّاستعماري ملّت ايران به رهبري روحانيت مبارز، نهضت را به اوج كمال خود نزديك كرد و با بهره گيري از تجارب اين قيام، ناخالصيها به حداقل رسيد و زمينهِ پيروزي نهائي در انقلاب اسلامي ايران فراهم گرديد.  

اين نهضت كه با صدور فتواي حرمت تنباكو توسط ميرزاي شيرازي و سپس انقلاب مشروطه آغاز شده بود اگرچه بدليل نفوذ روشنفكران غربزده و سياستمداران سرسپردهِ استعمار، از ادامه راه باز ماند و با ظهور ديكتاتوري رضاخاني و سلطنت فاسد پهلوي از دل مشروطيت غربگرا، ظاهراً به انزوا فرو رفت، ليكن با بهره برداري از تجربه هاي بدست آمده در مراحل مختلف نهضت، توانست با كاستن مستمر از ناخالصيها و نفوذيها، مسير خود را به سوي پيروزي و كمال هموار سازد.

آخرين مرحله ناخالص زدائي نهضت اسلامي ملّت ايران در جريان نهضت ملي نفت و قيام مردمي ۳۰ تير ۱۳۳۱ به رهبري آيت ا…كاشاني روي داد. در سال هاي ۲۹ تا ۳۱ كه با همت فداييان اسلام، هدايت‌آيت ا… كاشاني و حضور مردم در صحنه، دولت مصدّق توانسته بود مسأله خلع يد از انگليس و ملّي شدن صنعت نفت را به نتيجه برساند و مردم خود را براي بهره‌گيري از ثمرات اين پيروزي آماده مي‌كردند، ناگهان مصدق به دليل اختلاف نظر با شاه استعفا داد و قوام السلطنه سياستمدار كاركشته و سرسپرده انگليس با هدف نابودي نتايج نهضت ملّي نفت، از طرف شاه به نخست وزيري برگزيده شده و از همان ابتدا تهديد مردم و مبارزين را آغاز كرد.  ‌

در خلاء بوجود آمده ناشي از كناره‌گيري و سكوت مصدق و در حالي كه بر اثر تهديدات قوام نفس در سينه ها حبس شده بود، آيت ا… كاشاني با بي اعتنائي به تهديدها و تطميهاي دربار، مردم را به قيام برعليه توطئه شاه و قوام و بازگرداندن مصدّق به نخست وزيري دعوت كرد و مردم با برپائي قيام در روز ۳۰ تير، شاه را به عزل قوام و بازگرداندن مصدّق وادار كردند. امّا پس از پيروزي قيام و بازگرداندن مصدّق و ملي گراهاي همراه وي به قدرت، آنها با توهّم داشتن جايگاه مستقل در ميان مردم بلافاصله به مخالفت با آيت ا… كاشاني و نظرات مشفقانه او در پاكسازي دولت و سالمسازي جامعه پرداختند و در عمل نشان دادند كه با وجود مخالفت ظاهري و جنگ زرگري با استعمارگران و مزدوران داخليشان، در مخالفت با اسلام و اجراي احكام اسلامي در كشور، با آنان اشتراك نظر دارند، و كشف اين حقيقت دستاورد بزرگي براي نهضت ملّت ايران برعليه استبداد و استكبار بود كه به پاكسازي نهضت اسلامي از ملي گراها و نيروهاي ضدّارزشي منجر شد و راه را براي كسب پيروزي نهائي در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ هموار ساخت.

 

موسوی زاده