بحران نیروی انسانی در آموزش عمومی

با وجود گذشت نزدیک به ۴ ماه از سال تحصیلی، مدارس غالب نقاط کشور همچنان با کمبود معلّم روبرو هستند و این مسأله در استان خوزستان که با داشتن رتبهِ سوم تعداد دانش آموزان کشور از نظر نیروی انسانی مورد نیاز در رتبهِ پنجم کشور قرار دارد بیش از سایر نقاط مشهود است و این واقعیتی است که با سرکشی به مدارس و مشاهده کلاسهای پر جمعیت تشکیل شده در سال تحصیلی جدید، به آسانی قابل دریافت است و بهمین دلیل انتظار بازده مطلوب و کشف و رشد استعداد دانش آموزان از چنین کلاسهای پرجمعیتی بیجا و افزایش افت تحصیلی به عنوان عامل مهم تضییع خسارتبار منابع و اتلاف عمر دانش آموزان بسیار محتمل بنظر می رسد.

خوزستان که در زمانی، بعلّت فراهم بودن تسهیلات فوق العاده ای چون مسکن سازمانی و امکانات رفاهی و مانند آن، از استانهای معلّم پذیر بود و بسیاری از معلمان خوب کشور خدمت در این استان را ترجیح می دادند، پس از جنگ تحمیلی و خروج تعداد زیادی از نیروهای آموزش و پرورش از این استان و حذف تسهیلات برای معلمین، همواره با کمبود نیروی انسانی روبرو بوده، بطوریکه در سال جاری نیز مسئولان سازمان آموزش و پرورش استان از کمبود ۱۴ هزار نیروی انسانی سخن گفته اند که ظاهراً نیمی از آنان، آن هم با نیروهای حق التدریسی، جبران شده و تأمین مابقی به آینده موکول گردیده است که بی شک همین مسأله بعلاوهِ کمبود فضای آموزشی، به تراکم جمعیت دانش آموزان در کلاسها و در نتیجه افت تحصیلی منجرشده است.
کمبود نیروی انسانی در آموزش و پرورش خوزستان غالباً مسئولین آموزش و پرورش را که بهر حال اولویت نخستشان برگزاری کلاسها است، واداشته تا کلاسها را پرجمعیت تشکیل دهند و طبیعی است که در چنین کلاسهائی معّلم نتواند به اجرای کامل برنامه های آموزشی مصوّب و شناسائی و رشد استعدادهای دانش آموزان موفّق گردد و از سرمایه گذاری بعمل آمده برای تربیت نسل آینده بازدهی مطلوب بدست آورد. از طرفی برای رفع مشکل کمبود نیروی انسانی و جلوگیری از افت تحصیلی و هدر رفت سرمایه گذاریهای بعمل آمده، بکارگبری نیروهای حق التدریسی و مانند آن برای جبران کمبود معلّمین متخصّص و ثابت، اگر اقدامی سیاسی و برای رفع تکلیف هم محسوب نشود و عملی ناگزیر و از روی دلسوزی تلقّی گردد، امّا ناگفته پیداست که با توجّه به جنبه های بسیار پیچیده تعلیم و تربیت و لزوم بکارگیری روشهای علمی در آموزش و پرورش، استفاده از نیروهای غیرمتخصّص و موقّت، معمولاً کیفیت آموزش را بشدّت کاهش داده و به دانش آموزان، خانواده ها و کشور، لطمات زیادی وارد می کند. از طرفی، جبران این کمبود با استفاده از اضافه کاری معلمین شاغل که به استراحت و وقت کافی برای مطالعه نیاز دارند نیز راهگشا نبوده و بشکلی دیگر به کیفیت آموزش لطمه خواهد زد. بنابراین لازم است شورای آموزش و پرورش و مقامات استان جهت پیشگیری از بحران افت تحصیلی، موضوع تأمین نیروی انسانی آموزش و پرورش را در اولویت کاری خود قرار دهند.

موسوی زاده